Juqraafiga Galmudug

Bari ilaa galbeed dhulku si tartiib ah ayuu ugu kacaa saddex tallaabo oo ballaaran. Badda dhinaceeda waxaa ku fidsan marin xeebeed oo bacaad cad iyo dhul cusbo leh, meelaha qaarkood dhowr kiiloomitir u qoto-dheer, gadaashiisana yaal dekedihii hore ee Hobyo iyo Xarardheere. Gudaha waxaa ka bilaabma bannaanka Mudug–Galgaduud: baaxad aad u weyn oo doog carro-guduudan ah, oo ay ku kala firidhsan yihiin geedo qudhac iyo qodax, kuna nool yihiin geela tirada badan ee gobolka astaanta u ah. Dhanka xadka Itoobiya dhulku wuxuu u kacaa cidhifka bari ee taagga Hawd — dhul daaq oo ka sarreeya kana qabow yar, oo reer-guuraaga Soomaalidu qarniyo ku gooshayeen xilliyada.

Webi joogto ah kama jiro Galmudug meelna. Noloshu waxay ku tiirsan tahay ceelal qoto-dheer oo dhagaxa nuurada laga qoday — qaar badan oo qadiimi ah — iyo balliyo gacanta lagu qoday iyo berkado shubka ah oo kaydiya labada xilli-roobaad ee ka hortagga bilaha dheer ee abaarta.

Cimiladu waa kulul, dhul-engegan ilaa abaareed, roobka sannadkiiba inta badan wuxuu u dhexeeyaa 100 ilaa 300 milimitir. Sannadka Soomaalidu wuxuu u wareegaa afar xilli: roobabka waaweyn ee Gu' (Abriil ilaa Juun), Xagaaga kulul ee engegan (Luulyo ilaa Sebtembar) ee xeebaha, roobabka gaagaaban ee Dayr (Oktoobar iyo Nofembar), iyo Jiilaalka dheer ee engegan (Diseembar ilaa Maarso) — xilliga ugu adag xoolaha iyo qoysaska. Magaalooyinka xeebta waxaa qabowjiya neecawda badda; gudaha, kulaylka maalintii wuxuu si caadi ah uga gudbaa 35°C.

Roobku waa mid aan la isku halleyn karin. Xilliyo isdaba-joog ah oo gabaa waxay keenaan abaar — abaartii 2016–17 iyo tii 2021–23 si daran ayay u saameeyeen bartamaha Soomaaliya — Gu' wanaagsanina toddobaadyo gudahood ayuu bannaanka u beddelaa daaq cagaaran oo soo jiita xoolo-dhaqato boqollaal kiiloomitir ka soo socota.

Xeebta Galmudug ee qiyaastii 700 kiiloomitir ah waxay ka soo jeeddaa biyaha ugu wax-soosaarka badan uguna faa'iidaysi-yaraan galbeedka Badweynta Hindiya — hodan ku ah tuunno, aarggosto iyo kalluun-guntada. Xeebta lafteedu waxay isugu beddeshaa bacaad, madaxyo dhagax ah iyo xeebo dhaadheer oo madhan; bacaadka Hobyo, ee si tartiib ah ugu soo dhowaanaya magaalada duqowday, wuxuu ka mid yahay muuqaallada ugu qurxoon Soomaaliya.

Bannaanku wuxuu sitaa deegaan dhul-engegan oo adkaysi leh: kayn qudhac iyo dhir malmal ah, doog xilliyeed, iyo duurjoog ay ka mid yihiin sagaaro, garanuug, dofaar-duur, gorayo iyo xuur. Tobanaan sano oo colaad iyo dhuxul-gubis ah ayaa si adag u saameeyay dhirta iyo ugaadha; maamullada deegaanku waxay bilaabeen — si xaddidan — inay xakameeyaan dhoofinta dhuxusha oo ay ilaaliyaan inta hadhay.