Jimce, 20 Nofembar 2026

24°C · Dhuusamarreeb
Galmudug.com
Galmudug.comDhulka u dhexeeya badda iyo bannaanka

Maqaal

Saldanadda Hobyo: boqortooyo xeebeed oo Badweynta Hindiya ku taal

· Galmudug.com

Ku dhowaad nus qarni, xeebta maanta ah waqooyiga Galmudug waxaa laga maamuli jiray magaalo-deked yar oo Badweynta Hindiya u jeedda. Saldanadda Hobyo waligeed ma ahayn mid ballaaran, hase yeeshee waxay ku fadhiday waddo ganacsi oo muhiim ah, kor-u-kaceeddeeda iyo hoos-u-dhaceeddeeduna waxay qaabeeyeen magaalooyinka xeebtan ku yaal.

Dawlad deked lagu dhisay

Faa'iidada Hobyo waxay ahayd juqraafi fudud. Magaaladu waxay ku taal meel biyo-xidheen dabiici ah oo ku dhow bartanka xeebta Soomaaliyeed, kuna dhow waddooyinkii doonyaha ee alaabta u dhex qaadi jiray Jaziiradda Carabta, Gacanka iyo xeebta bariga Afrika. Xoolo, harag iyo foox ayaa dibadda loo dhoofin jiray; maro, timir, birta iyo bariis ayaa gudaha la keeni jiray.

Saldanaddu waxay dhisantay qaybtii dambe ee qarnigii 19-aad, waxayna Hobyo ka maamuli jirtay dhulka xeebta ku xiga, dakhligeeduna wuxuu ka iman jiray ganacsigaas halkii uu ka iman lahaa beeraha — oo gobolku ku yar yahay. Ku-tiirsanaantaas ganacsiga ayaa fure u ah fahamka xooggeeda iyo itaal-darradeeda labadaba: ka-talinta dekedda waxay ahayd ka-talinta dawladda.

Ilaalin, cadaadis iyo dhammaadkii madax-bannaanida

Sannadihii u dambeeyay qarnigii 19-aad, saldanaddu waxay heshiis ilaalin ah la gashay Talyaaniga, taasoo qayb ka ahayd qaybsigii ballaarnaa ee Geeska ee quwadaha Yurub. Dhaqan ahaan, taasi waxay ka dhigan tahay in suldaanku sii hayay awoodda maxalliga ah, halka danaha Talyaanigu ay gacanta ku hayeen xeebta iyo ganacsigeeda.

Heshiiskaasi ma uusan sii socon. Maamulkii Talyaanigu wuu sii adkaaday tobannaankii sano ee xigay, markii ay timid 1920-meeyadiina maamulkii gumeysigu wuxuu u dhaqaaqay inuu burburiyo madax-bannaanidii yarayd ee saldanadaha xeebta kuna daro dhulkooda si toos ah Soomaalidii Talyaaniga. Saldanaddu way joojisay inay u shaqeyso dawlad madax-bannaan, Hobyona waxay noqotay magaalo maamul oo nidaam gumeysi ku jirta.

Waxa dekeddu maanta ka dhigan tahay

Hobyo maanta waa magaalo degmo oo Galmudug ka mid ah halkii ay caasimad ka ahaan lahayd, dekeddii mar dawlad lagu dhisayna tobannaan sano ayay si buuxda loo isticmaalin. Si kastaba, qoto-dheeraanteeda dabiiciga ahi waligeed ma tagin, fikradda dib-u-dhiska Hobyo oo deked ganacsi oo shaqaynaysa ah ayaa soo noqnoqotay qorshayaasha horumarinta gobolka.

Taariikhdu waxay muhiim u tahay wax ka badan xiisaha hore. Waxay xusuusin u tahay in xeebtani ay ku xidhnayd dhaqaalaha ballaaran ee Badweynta Hindiya muddo dheer ka hor intaan dawladda Soomaaliyeed ee casriga ahi jirin, iyo in magaalooyinka ku yaal — Hobyo, Xarardheere iyo meelaha biyo-xidheenka ah ee u dhexeeya — ay ahaayeen xidhiidhiyayaal shabakaddaas, ee ayan ahayn cidhifkeeda.

Ilaha

Xogta maqaalkan waxaa laga soo xigtay ilaha hoos ku qoran. Xogtu waa mid cid walba u furan in la sheego; erayadan se waa kuwayaga.

← Dhammaan maqaallada